Juli Zeh: Ons soort mensen

julizehonssoortmensen

Dit boek is een mozaïekvertelling over de mensen in het fictieve dorp Unterleuten in Duitsland. Het is een klein dorp waar de gebeurtenissen uit de DDR-tijd en de manier waarop de onteigende grond na 1989 verdeeld is nog meespelen in de onderlinge verhoudingen. En die komen op scherp te staan als blijkt dat enkele stukken grond in Unterleuten zeer geschikt zijn voor een windmolenpark dat jaarlijks veel geld zal opleveren voor de eigenaar en ook voor de gemeentekas, die behoorlijk leeg is op dit moment. Maar misschien zijn die windmolens niet zo goed voor de kemphanen, die zo zeldzaam zijn dat vogelaars speciaal naar Unterleuten komen om ze te bekijken.

Zo zijn er de heren Kron en Gombrowski die elkaar al decennia lang op allerlei manieren dwarszitten, burgemeester Arne Seidel die dankzij Gombrowski’s invloed steeds weer herkozen wordt, en Krons dochter Kathrin, die door arts te worden aan de invloed van het dorp leek te ontsnappen, maar nu toch met haar schrijvende echtgenoot en dochtertje weer in Unterleuten woont. Verder zijn er nieuwkomers die de verhoudingen in het dorp soms nog niet helemaal doorzien, zoals vogelbeschermer Gerhard Fließ (voorheen hoogleraar sociologie) met zijn twintig jaar jongere vrouw Jule en hun babydochter, en “paardenvrouw” Linda en haar vriend Frederik. Doordat Fließ als natuurbeschermer de andere dorpsbewoners nogal dwarszit in hun plannen, krijgt hij al snel ruzie met de buurman, de louche automonteur Schaller, die hen begint uit te roken door autobanden op te stoken. En dan is er nog de rijkaard Meiler die in een grote aankoop van land toevallig een stuk in Unterleuten heeft bemachtigd.

Linda heeft een stukje land precies tussen land van Gombrowski en Meiler in. Voor beiden geldt dat hun stuk land net te klein is om windmolens te kunnen plaatsen, maar samen met Linda’s stukje is het groot genoeg. Ze willen het dus allebei van haar kopen. Linda is echter nogal bezig met machtsverhoudingen en hoe ze die kan beïnvloeden, dus ze speelt het spelletje precies zoals het haar goed uitkomt, onafhankelijk van wat dat betekent voor hun toekomst in het dorp.

Zeh geeft de personages allemaal heel goed hun eigen karakter en geschiedenis. Van iedereen is het vanuit zichzelf gezien heel logisch om te reageren zoals hij doet, al lijkt dat voor anderen soms onbegrijpelijk gedrag. Bij dikke boeken met veel personages kan het soms lastig zijn om alle mensen uit elkaar te houden, maar dat is in dit boek helemaal niet het geval, juist doordat Zeh iedereen zijn eigen stem en rol geeft zonder dat het platte karakters worden. Het zijn heel overtuigende mensen.

Het boek is mooi vertaald, het leest prettig. Ik vind de titel van de vertaling niet zo heel goed gekozen: “ons soort mensen” roept bij mij het beeld van een eenvormige, wat bekakte groep op, waar je al dan niet bij hoort. Maar de mensen in Unterleuten zijn eigenlijk helemaal niet één soort mensen, ze zijn allemaal erg verschillend. Het boek laat zien dat iedereen de dingen vanuit zijn eigen achtergrond en ervaringen bekijkt, dat oude vetes en verhalen soms niet zijn wat ze voor een buitenstaander (of zelfs voor de betrokkenen zelf) lijken en dat ook echtgenoten en echtgenotes die al decennia lang getrouwd zijn elkaar totaal verkeerd kunnen hebben gezien. Eigenlijk is dat wat de personages met elkaar gemeen hebben: ze ontdekken allemaal dat zaken die ze voor waar aannamen toch anders zitten dan ze dachten.

Wat Zeh dus knap doet is een ingewikkeld verhaal op een overtuigende manier neerzetten vanuit al die perspectieven, zodat je als lezer sommige problemen al aan ziet komen voor de personages dat doen, wat de spanning er wel in houdt. Ook door de vraag wat er dertig jaar geleden nou eigenlijk gebeurd is in de nacht dat een man overleed door de bliksem en Kron zijn been verbrijzelde blijft het spannend. En aan het eind heb je de bewoners en hun gevechten voor en tegen de windmolens zó goed leren kennen en begrijpen dat je gewoon wil weten hoe het verder met ze gaat.

Tegen acht uur ’s avonds werd er plotseling aangebeld. Voor het huis stond een patrouillewagen; twee puistige knullen in uniform stonden op de mat. Gerhard keek in de richting van de erfgrens. Daar brandde geen vuur. Geen vonkje te zien. Het probleem leek al te zijn opgelost, zeiden de jongens met een tikje tegen hun pet. Gerhard stamelde een bedankje en keek de vertrekkende patrouillewagen na. Het voertuig was nog niet uit zicht of Schaller sleepte een aantal autobanden naar de erfgrens. Even later was hij met een jerrycan bezine in de weer.
“Herinner je je nog onze kleine catalogus met Unterleutense gedragsregels?” vroeg Gerhard. “Eén: als je op een feestje met vijftig gasten komt, geef dan iedereen een hand. Twee: als iemand je beledigt, is dat vriendelijk bedoeld. Drie: problemen los je niet op door de politie te bellen.”

Op http://www.unterleuten.de/ vind je (in het Duits) meer informatie over het dorp Unterleuten, zoals een plattegrond (die ik helaas pas na het lezen vond, maar hij klopte redelijk met hoe het dorp in mijn hoofd er uitzag). Ook voor de diverse bedrijven en organisaties blijken websites gemaakt te zijn, wat ik op de uitgebreide wikipedia-pagina ontdekte: de vogelbescherming, windmolenplaatser VentoDirect en het Gasthaus Märkischer Landmann.

flurkarte_unterleuten

Advertenties

2 gedachten over “Juli Zeh: Ons soort mensen”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s