Graa Boomsma: Uit de school

graaboomsmauitdeschool

Ik las dit boekje onlangs voor de tweede keer, de eerste keer las ik het toen het net uitkwam. In 2011 werkte ik nog niet zo lang als docent. Op de school waar ik toen wiskundedocent was (“een middelbare school in de Zuid-Hollandse bollenstreek”), werkte Graa Boomsma als docent Nederlands. Hij stond op school bekend om zijn duidelijke meningen en zijn grote liefde voor de taal en de literatuur.

Ik herinner me dat ik een keer een boek zat te lezen in de docentenkamer en dat Graa langsliep, keek welk ik boek ik las en zijn hoofd afkeurend schudde. (Ik geloof dat het een boek van Hanna Bervoets was.)

Zowel die meningen als die liefde steekt Boomsma dus niet onder stoelen of banken. In dit boekje zijn de schoolcolumns gebundeld die hij voor De Groene Amsterdammer schreef. Boomsma is een docent van de oude stempel: hij vindt vakkennis erg belangrijk en heeft een hekel aan het competentiegerichte onderwijs op de lerarenopleidingen en het nieuwe leren.

Nu werk ik zelf op een lerarenopleiding en al zie ik sommige zaken een beetje anders, op veel punten ben ik het wel met hem eens. Ik vind vooral zijn pleidooi voor het niet meegaan in de belevingswereld van de puber, maar juist de puber laten kennismaken met de complexiteit van taal en de kracht van literatuur heel sterk. Ik word treurig als ik lees dat er docenten Nederlands zijn die al jaren nauwelijks boeken gelezen hebben, en dat er leraren Nederlands in opleiding bestaan die zelfs een hekel aan lezen hebben. Ik hoop dus maar van harte dat Boomsma hier en daar de hyperbool heeft toegepast.

Elke docent Nederlands krijgt het te horen in havo 4 of vwo 5: “Meneer, ik wil dit boek lezen. Mijn moeder vond het hartstikke goed.” En de leerling houdt een zogenaamde literaire thriller omhoog van Verhoef, Noort of Van der Vlugt. Haar buurvrouw zwaait meteen met Kluun: “Onwijs zielig! Mijn tante heeft ook kanker.”

Mijn antwoord is welwillend én gedecideerd: “Ga je gang, lees wat je wilt. Hoe meer je leest, des te beter. Goed voor de ontwikkeling van je smaak. Maar dat boek telt niet mee voor je eindexamen letterkunde. Het schiet stilistisch ernstig tekort. Ik bedoel, het is in zulk erbarmelijk en clichématig Nederlands geschreven dat ik er nog geen twee bladzijden van kan lezen. Jullie zijn betere boeken waard. Ik stel Een man van horen zeggen voor, van Willem Jan Otten. Dun boekje hoor.”
Ongeloof en rumoer in mijn havo-4-klas. Hoe durft die docent zo streng en zo arrogant te zijn? Smaken verschillen toch?

De stukjes over baantjes naast school, calculerend gedrag en ouders zijn hilarisch herkenbaar. (Maar ja, ik had natuurlijk waarschijnlijk diezelfde leerlingen in mijn klas, of hun broers en zussen.)

Dat Graa niet zo goed in wiskunde is schrijft hij zelf, maar dat zien we ook in zijn stukje over verschillen tussen de examencijfers van school- en centraal examen, waar hij steeds “0,5 procent” schrijft als hij gewoon “0,5 punt” bedoelt. Ook goede wiskundedocenten blijken gelukkig niet overbodig, dus.

“Meneer, wat betekent het woord harmonie?”
Ik sta paf, maar als ik dat letterlijk zo tegen deze vwo-4-klas zou zeggen, begrepen ze die uitdrukking niet. Acht jaar houd ik me alweer op in klaslokaal 112, 107 of 109, in de kuststreek boven Leiden, maar nog elke dag schrik ik van de taalgaten in hun kennis.
“Harmonie, Freek? In de muziek of in de familie?”
“Weet ik veel.”
(…)
Sinds wanneer is harmonie een moeilijk woord? Dit is de schrille waarheid: woorden waarvan ik niet eens wist dat vijftienjarigen die als “moeilijk” of uitheems ervaren zijn – ik doe een greep uit het arsenaal – willekeurig, hilarisch, laconiek, uitholling, consequenties, miniem, geringschattend, nauwgezet, effectief, permanent, accuraat. Als die woorden al duister zijn, wat levert lezen dan echt op?
Toch blijf ik voor de klas mijn eigen woordkeus trouw, omdat de leerlingen anders geen nieuwe woorden meer horen. Zij moeten opklimmen, ik mag niet dalen.

Met een knipoog naar Bint.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s