Daniel Keyes: Flowers for Algernon

danielkeyesflowersforalgernon

Dit is het verhaal Charlie Gordon, een man met een zeer laag IQ. Hij is best tevreden met zijn leven, werkt in een bakkerij en gaat ’s avonds naar school om te leren lezen en schrijven. Want dat wil hij heel graag: slimmer worden.

Het boek (eerst als kort verhaal verschenen in 1959, de roman stamt uit 1966) bestaat uit “progress reports” die Charlie zelf schrijft, eerst moeizaam en slecht gespeld, later steeds beter. Charlie wordt namelijk uitgekozen om als eerste mens deel te nemen aan een experiment: hij krijgt een hersenoperatie met als doel slimmer te worden, geniaal zelfs. Dat is al gelukt bij een labmuis, Algernon. Die muis is aan het begin van het boek zelfs veel slimmer dan Charlie, Algernon kan doolhoven veel sneller oplossen dan hij.

We merken aan de progress reports dat de operatie geslaagd is: Charlie gaat steeds beter schrijven, kan opeens wel dingen onthouden en leren. Maar met die hogere intelligentie komt ook een prijs: zijn vrienden in de bakkerij blijken hem vaak voor de gek te houden en kunnen er niet goed mee omgaan dat hij slimmer wordt. Charlie moet voor het eerst leren omgaan met zijn gevoelens voor een vrouw. Ook leert hij bij therapie zijn gedachten te laten lopen en zijn herinneringen aan vroeger komen langzaam terug. Charlie komt er achter dat hij een zus en ouders had, hij herinnert zich allerlei situaties die hij nu, met zijn hogere intelligentie, wel kan interpreteren voor wat ze zijn: zijn moeder ontkende zijn geestelijke handicap eerst, toen dat niet meer kon wilde ze hem niet meer in de buurt hebben (en vooral niet bij zijn zus).

Charlie wordt niet gewoon intelligent, hij wordt hyperintelligent. Waar hij eerst nog opkijkt tegen de studenten op de universiteit en graag mee wil doen aan hun discussies over politiek en wetenschap groeit hij hen snel voorbij. Hij leest supersnel, leert met gemak alle vreemde talen die hij tegenkomt en weet uiteindelijk meer over de achtergronden van het experiment waar hij deel van is dan de wetenschappers die het experiment uitvoeren. Iedereen valt door de mand, voor zijn gevoel. En daar moet hij mee leren omgaan. Ook merkt hij dat meer intelligentie niet per se meer geluk betekent: mensen vinden hem nu niet meer vanzelf aardig, hij hoort nergens echt bij.

Dan ontdekt hij een fout in de interpretatie van het experiment. En met Algernon gaat het niet zo goed. Wat betekent dat dan voor hemzelf?

Een mooi gedachtenexperiment over intelligentie, zowel extreem hoog als extreem laag, over hoe we als maatschappij omgaan met geestelijke beperkingen, over wat een mens waardevol maakt. Een indrukwekkend boek.

I managed to get Strauss off to one side, and I started questioning him. “All right, now. You’ve been telling me I’m too sensitive to him. What did I say that upset him that way?”
“You’re making him feel inferior and he can’t take it.”
“I’m serious, for God’s sake. Tell me the truth.”
“Charlie, you’ve got to stop thinking that everyone is laughing at you. Nemur couldn’t discuss those articles because he hasn’t read them. He can’t read those languages.”
“Not read Hindi and Japanese? Oh, come on now.”
“Charlie, not everyone has your gift for languages.”
“But then how can he refute Rahajamati’s attack on his method, and Tanida’s challenge to the validity of this kind of control? He must know about those —”
“No…,” said Strauss thoughtfully. “Those papers must be recent. There hasn’t been time to get translations made.”
“You mean you haven’t read them either?”
He shrugged. “I’m an even worse linguist than he is. But I’m certain before the final reports are turned in, all the journals will be combed for additional data.”
I didn’t know what to say. To hear him admit that both of them were ignorant of whole areas in their own fields was terrifying.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s