Juli Zeh: Nultijd

julizehnultijd

Ik vind Juli Zeh een heel goede schrijver, ik schreef al eerder stukjes over Ons soort mensen en Briefroman. Dit lijkt op het eerste gezicht een heel ander boek: een thriller. Toch zijn er ook overeenkomsten met haar andere romans, bijvoorbeeld de maatschappijkritiek die er in verstopt zit, psychologische spelletjes en juridische zaken.

Het verhaal gaat over Sven, een duikinstructeur op de Canarische eilanden die Duitsland de rug toegekeerd heeft uit teleurstelling. Hij wil geen deel meer zijn van die maatschappij die volgens hem alleen maar over oordelen en beoordeeld worden gaat. Hij woont samen met zijn partner Antje, met wie hij eigenlijk vooral samen is omdat zij al van kinds af aan graag bij hem wilde zijn, op een afgelegen plek. Svens contacten met de lokale bevolking zijn vooral professioneel, Antje heeft wel wat Spaanse vriendinnen. Duitsland sijpelt toch hier en daar zijn leven in, want zijn klanten zijn vaak Duits.

Die levenshouding weet hij lang vol te houden, maar nu krijgt hij wel een heel bijzonder stel als klant: Jola, een soapster die wil leren duiken om kans te maken op een “echte” rol in een film, en haar partner Theo, een nogal arrogante schrijver die twaalf jaar ouder is dan zij. Ze noemt hem consequent “de ouwe”, hoewel hij toch pas vooraan in de veertig is. Sven voelt zich aangetrokken tot Jola en andersom lijkt dat ook zo te zijn. Jola en Theo blijken een aparte relatie te hebben: ze halen levensgevaarlijke grapjes met elkaar uit en in Jola’s dagboek lezen we dat Theo haar mishandelt.

Maar daar zit meteen het probleem: wie moeten we geloven? Het verhaal wordt verteld door Sven, maar tussendoor lezen we stukjes dagboek van Jola waarin de zaken die gebeurd zijn heel anders worden verteld. Dus iemand liegt. Pas aan het eind van het verhaal komen we erachter waarom die opbouw zo is, waarom Sven Jola’s dagboek heeft en waar het verschil vandaan komt.

Ik heb dit boek met minder plezier gelezen dan Zehs andere boeken. De karakteriseringen en beschrijvingen zijn weer knap. Het spelen met de rol van het gezichtspunt is ook wel interessant: Sven lijkt een betrouwbare verteller tot Jola’s dagboek op de proppen komt. Maar dat is dan misschien juist weer deel van haar plan.

Het hele boek is duidelijk dat er iets gebeurd is waar dit het verslag van is, maar wat dat is weten we nog niet. Daardoor hangt er een onheilspellende sfeer over het verhaal, wat natuurlijk een veel gebruikte manier is om spanning op te bouwen in een thriller. Het jammere is alleen dat ik de personages allemaal (echt: állemaal!) zulke vervelende mensen vond dat het me eigenlijk helemaal niet meer kon schelen wie nou wie iets aan zou gaan doen. En het duurde mij iets te lang voor dat ook daadwerkelijk gebeurde. Het einde maakte het nog een beetje goed, omdat de vraag blijft hangen: is het allemaal een smerig en vooropgezet spel geweest, of liegt Sven ons voor?

Ik kon er niet tegen wanneer mensen elkaar beoordeelden. Het was iets ziekelijks. Een vloek. Ik was uit Duitsland weggegaan omdat ik het leven in een alomvattend net van wederzijdse beoordelingen niet langer verdroeg. Oordelenden en beoordeelden bevonden zich in een voortdurende staat van oorlog, en iedereen speelde, naargelang de situatie, de ene of de andere rol. Het enige wat mijn klanten van thuis vertelden waren berichten van het oordeelfront. Wat ze van hun baas vonden. Hoe zij door hun collega’s werden beoordeeld. Wat ze van de kanselier dachten. Wat ze van andere duikers vonden. Na de eerste drie biertjes ’s avonds vervolgens hoe hun vrouwen het ervan afbrachten. En op het einde van de vakantie noteerden ze op tauchernet.de hoe ze mij beoordeelden. Alsof je bang moest zijn zonder beoordelingen voorgoed te verstommen.
“Soms staart Jola zo voor zich uit,” zei Antje. “Alsof ze er niet bij is. En ze eet niks. Is jou dat ook opgevallen?”

Een gedachte over “Juli Zeh: Nultijd”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s