Arjen van Veelen: Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken

arjenvanveelenaantekeningenoverhetverplaatsenvanobelisken

Ik had dit boek al een poosje op de leesstapel liggen, maar het heeft even geduurd voor ik er in begon. Het thema is namelijk nogal zwaar: het gaat over hoofdpersoon Arjen en zijn vriendschap met Tomas, die overleden is. In het echt verloor Arjen van Veelen zijn vriend Thomas Blondeau, die in oktober 2013 overleed. Ik kende Thomas een beetje: hij zat een dag of wat in mijn introductieweekgroepje (deze zomer precies twintig jaar geleden), daarna sprak ik hem jaren niet en uiteindelijk kwam ik hem op feestjes en via anderen af en toe weer tegen. Het is bijzonder om een roman te lezen over mensen die ik wel eens tegenkwam, over plaatsen waar ik in die tijd ook kwam.

De roman speelt voornamelijk op drie plekken: Leiden/Amsterdam, waar Arjen en Tomas elkaar ontmoetten en de vriendschap zich ontwikkelde, St. Louis in de VS, waar Arjen nu woont, en Alexandrië, waar Arjen Tomas’ romans de plek wil geven die ze verdienen: in de nieuwe versie van de beroemde bibliotheek. Van tevoren verwachtte ik dat de Leidse delen me het meest zouden aanspreken, vanwege de herkenning. Die stukken waren inderdaad mooi, maar ook de andere delen zijn dat: hoe Arjen met zijn wegwerpcamera door Alexandrië slentert, hoe hij met Tomas’ jas aan door St. Louis wandelt met zijn kat. Arjen heeft klassieke talen gestudeerd en vertelt veel achtergronden over de geschiedenis van Alexandrië, maar dat is nergens saai. Hij vertelt bijvoorbeeld over de zoektocht naar de tombe van Alexander de Grote. Maar ook over de geleerden die daar vroeger woonden, met uitstapjes naar hoe het schrift ontstond in Mesopotamië, antieke filosofen, enzovoorts. Het verhaal leest steeds vlot en de verhaallijnen worden op een logische en passende manier afgewisseld.

Want ook in de gesprekken tussen Arjen en Tomas komen schrijvers, dichters en filosofen aan de orde. Arjen bewondert Tomas, hij heeft het gevoel dat die altijd een stukje op hem voorloopt. Wat wel en niet zijn goedkeuring kan wegdragen is nauwelijks te voorspellen. Maar Tomas blijft Arjen op het hart drukken dat hij moet schrijven. De beschrijving van de vriendschap is mooi. Ik zie natuurlijk steeds de echte Thomas voor me, maar ik kende hem niet goed genoeg om in te kunnen schatten in hoeverre het beeld in het boek klopt met de werkelijkheid en wat er geromantiseerd is. Maar dat geeft niet. Het gaat ook niet om Tomas, het gaat om hoe Arjen omgaat met het feit dat hij er niet meer is.

En dat is de pijnlijkste en ook de knapste kant van dit boek. Het gaat over hoe Arjen zijn vriend niet wil loslaten. Over de spullen en herinneringen die er van hem over zijn. De banale dingen en gebeurtenissen die opeens belangrijk worden door iemands dood. Hoe vreemden die Tomas alleen van de social media kenden aandacht en rouw claimen, hoe ook dát toch echt is. Hoe Arjen aangetrokken wordt door verhalen over Alexanders tombe, het dodenmasker van Kaváfis, filmpjes in de krochten van het internet waarin mensen vermoord worden, want hij wil de dood begrijpen. Hoe hij Tomas in alles ziet, en ook in alles probéért te zien, tot het punt dat hij eigenlijk nergens meer naar kan kijken omdat álles pijn doet.

Vanaf dat moment besloot ik mijn zoektocht te verleggen. Ik moest het huis uit. Ik moest naar de plaatsen waar zijn lichaam was geweest. Ik moest naar de plaatsen waar hij niet meer was.
Ik ging wat drinken met een vriend van Tomas, niet ver van de plek waar we vroeger afspraken. We haalden herinneringen op, ieder onze eigen. Het was zo fijn. Ik had het gevoel dat hij ieder moment kon verschijnen, toen de vriend me op een gegeven moment toevertrouwde dat hij Tomas had gezien: hij was aan hem verschenen in zijn kamer toen hij niet slapen kon, het was geen droom maar echt.
Toen ik naar huis liep was ik vervuld van jaloezie: waarom verscheen hij niet aan mij? Omdat ik niet hard genoeg geloofde. Omdat mijn droomspier was afgestorven. Omdat ik geen dichter was geworden. Omdat spoken niet bestaan. En ik vervloekte mijn cynische nuchterheid.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s