Merijn de Boer: De geur van miljoenen

merijndeboerdegeurvanmiljoenen

Dit boek is een verhalenbundel. Ik lees in het algemeen liever romans dan verhalenbundels. Eigenlijk is dat gek natuurlijk, zoals just read ook schrijft: als lezer houd ik gewoon van verhalen in het algemeen, en ook romans zijn soms kort en soms lang. Als ik erover nadenk is het grootste nadeel van een verhalenbundel voor mij dat ik binnen één leesmoment (zeg, in de trein) van verhaal moet wisselen. Je zit ergens in, en dat is afgelopen, en omdat je nou eenmaal aan het lezen bent in een boek waarin je ook verder wil lezen, moet je je meteen weer verdiepen in een nieuwe situatie, nieuwe personages, een nieuwe setting. En die moeten ook snel en pakkend worden neergezet. In een roman is daar meer tijd voor.

Een ander nadeel van een verhalenbundel kan zijn dat de verhalen me niet allemaal evenveel aanspreken. En dat was in deze bundel ook het geval. Laat ik vooropstellen: De Boer kan goed schrijven. Zijn stijl en manier van schrijven, situaties bespreken, spreken me wel aan.

De thema’s doen dat echter niet allemaal. Sommige verhalen vond ik heel goed. Het laatste verhaal bijvoorbeeld, Het cassettebandje, vond ik sterk. Dat gaat over bankier Ype Middelkoop die na een opera-voorstelling door nachtelijk New York een heel eind naar huis moet lopen, en zijn leven overdenkt. Door die opera denkt hij aan een gelukkige tijd op de middelbare school en zijn toenmalige vriend Jerry, met wie hij een vriendschap had die gebaseerd was op een interesse voor literatuur en muziek. Wie is hij nou eigenlijk echt, die jongen die boeken las of toch meer de corpsbal met de carrière? Dat vond ik erg mooi beschreven. Ook het openingsverhaal Een acrobaat in Accra vond ik heel goed, omdat de hoofdpersoon in de loop van het verhaal door een knappe ombuiging opeens in een totaal ander licht komt te staan.

De twee onaangenaamste verhalen vond ik De Jaguar en Darren. Beide verhalen hebben Marcel als hoofdpersoon, en in beide verhalen gaat het over zijn onuitstaanbare schoonvader Milan. Ook Marcel lijkt hem onuitstaanbaar te vinden, maar toch laat hij zich steeds weer door hem meeslepen en accepteert hij zijn denigrerende gedrag. De mensen in die verhalen gingen me ontzettend tegenstaan. Dat was vast ook de bedoeling, maar ik vind personages die op een wat subtielere manier moeilijk zijn interessanter. In de recensie van just read las ik later dat Marcel en Milan uit De Boers eerdere roman De nacht komen, maar die heb ik niet gelezen. Misschien is het grappiger als je hen al kent. Er zijn meer verwijzingen naar auteurs en andere verhalen die ik niet gelezen heb, dus daar mis ik waarschijnlijk het een en ander.

Het gaat vaak over ongemakkelijke relaties. In het verhaal Wafelbakker krijgt de hoofdpersoon opeens een uitnodiging voor de begrafenis van de oud-collega die altijd een onbeantwoorde haat voor hem leek te koesteren. Hij gaat erheen en de situatie wordt alleen maar gekker.

In twee andere verhalen, Uit liefde voor Vestdijk en Een vaderfiguur gaat het om contact met een vreemde leggen. In het eerste zet de hoofdpersoon een advertentie, op zoek naar iemand die Vestdijk met hem wil lezen. De meeste mensen die reageren hebben de beschrijving van de briefplaatser (“man 40+ vriendelyk”) als een beschrijving van de gezochte meelezer opgevat, maar nadat hij die eruit schift blijven er toch nog een paar mensen over, die allemaal weer even apart blijken te zijn. Ook in Een vaderfiguur gaat het om een eerste ontmoeting: de jonge Pjotr gaat op bezoek bij de oudere Jakob en ze brengen een genoeglijke avond door. Jakob blijkt een wat morsige man, maar toch voelt Pjotr zich op de een of andere manier tot hem aangetrokken.

In bijna alle verhalen speelt iets absurds: het gaat steeds over aparte mensen of uitzonderlijke situaties. Soms is de hoofdpersoon zelf nogal raar (of hij blijkt dat in de loop van het verhaal te zijn), soms zijn de mensen die ze ontmoeten dat. Geuren, gebeurtenissen uit het verleden, teleurstellingen, onduidelijke verwachtingen, seksualiteit spelen een rol. En eigenlijk zijn bijna al die mensen mannen; er is slechts één half verhaal met een vrouwelijke hoofdpersoon (of überhaupt een vrouwelijk personage met enige diepgang, tenzij de registermaker uit De registermakers ook een vrouw is), dat vind ik wel jammer. Een heel boek vol aparte mannen vond ik een beetje veel.

Maar zoals gezegd: er zitten pareltjes tussen. Het was voor mij waarschijnlijk beter geweest om deze verhalen apart te lezen en niet allemaal achter elkaar. (Maar just read zegt juist het tegenovergestelde, dus dat is niet voor iedereen hetzelfde.)

Hij verliet eindelijk Broadway, liep door het parkje bij City Hall, in de richting van de brug. Ype Middelkoop, bankier in New York, ooit van plan om Nederlands te gaan studeren. Hij ging even op een bankje zitten. Het doodgewone, heerlijke leven van een intellectuele, geëngageerde Haarlemmer met een modaal inkomen. Jerry.
Ja, het leven van Jerry. Ongetwijfeld. Het leven van Bolkstra. Het leven van Ype als hij dicht bij zichzelf was gebleven. Maar was dat wel waar? Was hij niet óók die lichtzinnige, desnoods `oppervlakkige’, jongen die het uitstekend zonder kunst, cultuur en verdieping kon stellen? Was het niet meer zo dat hij een slim maar opportunistisch en karakterloos iemand was die zich aanpaste aan de omgeving? Maar dan bleef er weinig van je over, als je zo dacht.
Hij stond op en dacht aan Bolkstra, die hij teleurgesteld had. Zijn vader niet, maar Bolkstra wel.

Advertenties

Een gedachte over “Merijn de Boer: De geur van miljoenen”

  1. Ik heb deze verhalenbundel op mijn lijstje gezet door de recensie (of moet ik zeggen het vurig pleidooi 😉 ) van Just en nu ik jouw recensie lees denk ik, hmz, hij mag wat hoger op mijn lijstje, ik ben nu nog nieuwsgieriger geworden.

    Ik heb dezelfde ervaring met verhalenbundels, in één leesmoment lees je verschillende verhalen en ik vind het altijd lastig om even los te komen van het vorige verhaal. Tussen twee boeken in lees ik altijd een magazine of iets dergelijks anders neem ik de hoofdpersonen uit het vorige boek mee naar het nieuwe boek. Ik lees (zeer) korte verhalen nu meestal maar tijdens een reclameblok op tv of een ander moment waarin ik een beperkt aantal minuten heb.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s