Miek Zwamborn: De duimsprong

miekzwamborndeduimsprong

Wat een mooi boek is dit! Het gaat over een vrouw die samen met een vriend, Jens, tochten heeft gemaakt in de bergen. Maar plotseling hoort niemand meer wat van Jens, hij is verdwenen, vermist. In haar verdriet gaat ze op zoek naar de plekken waar hij kwam, waar hij haar kaarten vandaan gestuurd heeft. Ze weet ook wel dat ze hem niet gaat vinden.

Eerder al raakte ze gefascineerd door de bergen, de geologie, door natuurhistorische musea. Zo komt ze op het spoor van de negentiende-eeuwse Zwitserse geoloog Albert Heim. Heim maakte al op jonge leeftijd tochten door de bergen en hij maakte tekeningen en prachtige, nauwkeurige maquettes van wat hij zag. Hij bracht de Alpen in kaart.

Voor de hoofdpersoon gaan de zoektocht naar Jens en die naar Heim samen op. In het boek lezen we door elkaar heen waar de hoofdpersoon is, wat er eerder gebeurd is, en wat ze ontdekt over het leven en werk van Heim. Zijn jeugd, studie, carrière, huwelijk met een zelfstandige vrouw die ook studeert en arts wordt. Foto’s van landschappen, en ook oude foto’s van en door Heim gemaakt, zijn deel van het verhaal. Net als oude kaarten, brieven, tekeningen. Het is jammer dat alles in zwart-wit is afgedrukt.

Heim was een heel nauwkeurige man, maar ook een avonturier: hij regelde zelfs een luchtballon om de bergen ook van boven te kunnen observeren, om precies de juiste kleur blauw te weten te komen voor zijn modellen. Een luchtballon die zo lang zo hoog kon varen was nog nooit eerder gemaakt.

We horen maar weinig over de achtergrond van de hoofdpersoon, we lezen nauwelijks over hoe ze Jens kent, of wat ze doet als ze niet op reis is. Het gaat om de landschappen. Al lezen we wel een mooie beschrijving van een familievakantie waarin ze met haar zus en ouders een iets te groot meer gaat overzwemmen. Ook toen al wilde ze buiten zijn, één met het landschap. Maar dat landschap is behalve rustgevend en fascinerend ook gevaarlijk. Waarschijnlijk is het Jens fataal geworden.

De beschrijvingen van landschappen en stenen zijn heel mooi. De eeuwigheid en grootsheid van de bergen worden in dit verhaal steeds gekoppeld aan de veranderlijkheid ervan. Door de tijd, door bliksem, door aardverschuivingen, door mensen. De aardlagen met fossielen, die weer bovenkomen als de aarde zelf beweegt. Heim kon aan oude en nieuwe sporen in het landschap aflezen wat er eerder gebeurd was. En eigenlijk probeert de hoofdpersoon dat ook: sporen te vinden. Van Jens.

De verhalen uit de negentiende-eeuwse wetenschap spreken mij wel aan, ik vind zowel de verhaallijn over Heim (en andere bijzondere gebeurtenissen uit de wetenschapsgeschiedenis, zoals een diner voor wetenschappers in een half affe nagebouwde Iguanodon in 1853) als die over de hoofdpersoon zelf interessant. Het verhaal springt wel veel in de tijd, ook binnen een lijn: het is mij niet altijd meteen duidelijk of een fragment gaat over voor of na Jens’ verdwijning. Ook springt het veel in plaats en omdat ik de namen van die Zwitserse bergen en plaatsen niet ken is het soms wel opletten. En het is een langzaam boek, je moet het niet te snel willen lezen, dat kan ook eigenlijk niet. Het is een mooi, heel origineel, en intrigerend verhaal.

Na mijn mislukte poging de Tödi te beklimmen probeerde ik telefonisch contact te zoeken met de conservator van het Alpine Museum in Bern waar het model van Heim dat hij op zijn zestiende maakte zich bevond. Volgens meneer Hächler stond de maquette vanwege de renovatie van het museum in de tijdelijke opslag buiten de stad. Het was helaas niet mogelijk het model te zien te krijgen. Hächler beloofde me een opname te sturenin hoge resolutie en adviseerde me om in Luzern naar de Gletschergarten te gaan. “Dé plek om in Heims geest rond te dwalen,” dweepte hij. Ik bedankte hem en besloot via de Gotthardpas te rijden. Zo zou ik er nagenoeg langskomen en ook de aardverschuiving van Goldau kunnen bezoeken waar Heim ooit, via een telegram dat ik in het archief gevonden had, in allerijl naartoe geroepen was.
Het waren allemaal pogingen om te ontsnappen aan de somberheid die in Val Punteglias weer was toegeslagen. Ik weet nog dat ik me in de auto realiseerde dat de nabijheid van Heim het missen van Jens ophief. Ik verdoezelde de leegte, verloor me in een achtervolging om aan het allerergste voorbij te gaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s