Tara Westover: Educated

tarawestovereducated

Wat een indrukwekkend boek! Educated gaat over Tara, de schrijfster van het boek. Tara is tot haar zeventiende nooit naar school geweest. Het gezin waarin Tara opgroeide woonde aan de voet van een berg. Haar vader wantrouwde de overheid en was ervan overtuigd dat de kinderen op school gehersenspoeld zouden worden, dus hij haalde zijn oudste kinderen van school en stuurde de jongste er nooit heen. De jongsten zijn ook niet aangegeven bij de burgerlijke stand, ze hebben geen geboortebewijs. Tara weet niet eens zeker wat haar verjaardag is, maar dat is niet erg: ze weten wel in welke week het is en ze vieren het wanneer het uitkomt. Dat komt niet voort uit traditie of iets dergelijks: Westovers oma’s wonen allebei in de buurt en hebben een veel normaler leven, en zij zouden hun kleinkinderen het liefst naar school sturen.

Tara weet niet beter, maar het is natuurlijk geen normale situatie. En ondanks dat het gezin mormoons is, heeft die situatie daar niet zozeer mee te maken. De oorzaak van het gedrag van (vooral) Tara’s vader lijkt eerder een psychisch probleem te zijn. Hij is paranoïde en heeft af en toe een inzinking. Hij wacht herhaaldelijk op het einde der tijden.

Het grootste deel van het boek gaat over Tara’s jeugd, en over wat ze met haar ouders en broers en zussen meemaakt. Tara’s vader handelt in oud ijzer en doet bouwprojecten. Hij laat al zijn kinderen mee werken: van dat thuisonderwijs komt bar weinig terecht. Omdat het gezin zo zelfvoorzienend mogelijk wil leven, wil vader dat moeder verloskundige wordt en zo bij de thuisbevallingen in de buurt kan ondersteunen. Dan kan ze later namelijk de kleinkinderen eigenhandig ter wereld brengen, is de gedachte. Maar dat doet ze niet met een opleiding, ze gaat meelopen met de vrouw die in de regio de thuisbevallingen begeleidt. En dat is niet zonder risico, want als bij zo’n bevalling iets misgaat en men niet op tijd in het ziekenhuis is, is degene die zich voordoet als verloskundige aansprakelijk en strafbaar.

Ook op alle andere gebieden wil de vader zelfvoorzienend zijn; dat resulteert in gigantische voorraden voedsel en brandstof en goud op geheime plekken in huis en in de tuin. Het schokkendst vond ik dat het gezin niet naar artsen gaat tenzij het echt niet anders kan. Er gebeuren allerlei ongelukken, want Tara’s vader gaat bepaald niet zachtzinnig met zijn kinderen om tijdens het werk. God zal hen behoeden, is zijn idee, dus zelf hoeft hij niet zo op te letten. Dat gaat herhaaldelijk ernstig mis. Ook krijgt het gezin twee keer een ernstig ongeluk, ook dan is men huiverig voor het ziekenhuis. De moeder loopt rond met serieuze hersenschade en daar heeft geen dokter naar gekeken.

Ook in andere opzichten is het gezin niet veilig. Een broer mishandelt en manipuleert Tara stelselmatig, dat zijn nare scènes om te lezen. Dat heeft hij eerder ook met een andere broer en zus gedaan en later ook met zijn vrouw. Niemand grijpt in; pas als Tara ontsnapt is aan de berg durft ze haar ouders er op aan te spreken.

Want dat doet ze, ontsnappen. Haar ouders hebben altijd gezegd dat ze naar school mocht als ze zou willen, en op een bepaald moment besluit ze dat ze dat wil. Met hulp van een oudere broer die al eerder is vertrokken haalt ze haar toelatingsexamen en mag ze gaan studeren. En dan komt ze in een totaal andere wereld terecht, waar ze pas echt merkt hoe de waanideeën van haar vader haar jeugd bepaald hebben. Dan komt pas echt de strijd om zich los te maken. Ze voelt zich lang een bedrieger, iemand die er eigenlijk niet bijhoort. Hoe goed haar resultaten ook zijn, hoe enthousiast haar professoren ook zijn, ondanks de beurzen die ze binnenhaalt.

Ik vond het een heftig boek om te lezen. Er worden fysiek heel nare situaties beschreven: zowel allerlei heftige ongelukken die gebeuren als psychologische en fysieke verwaarlozing en mishandeling. Westover geeft aan waar de herinneringen van de verschillende mensen niet met elkaar overeenkomen, ze gaat uiteindelijk ook twijfelen aan haar eigen herinneringen. Het knapst is misschien nog wel het laatste deel van het boek, waarin Westover beschrijft hoe ze haar leven op de universiteit beleeft en dat niet kan rijmen met waar ze vandaan komt. Ze heeft een totaal ander wereldbeeld dan de andere mensen, en ze ontdekt langzaam dat dat niet op feiten gebaseerd is. Het is pijnlijk om te lezen hoe die jeugd haar parten speelt, de therapie en begeleiding die ze nodig heeft, maar ook hoe die jeugd eigenlijk ook nog niet echt is afgerond, omdat ze de erkenning van haar ouders nooit krijgt. Ze stellen haar voor het blok en laten haar een keuze maken die ze niet kan maken. Een indrukwekkend boek, over een familie in de greep van de achterdocht.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s