Hanna Bervoets: Welkom in het rijk der zieken

hannabervoetswelkominhetrijkderzieken

Ik vind Bervoets een interessante schrijver omdat ze in elk boek wel weer een nieuw uitgangspunt heeft of nieuw idee beschrijft. Soms pakt dat heel goed uit (ik vond Alles wat er was en Lieve Céline destijds heel goed, Ivanov ook wel) en soms wat minder (in Efter bijvoorbeeld). Maar haar experimenten met thema’s en vorm zijn origineel en anders dan wat je bij andere schrijvers leest.

Haar nieuwe boek is ook weer origineel, zowel wat betreft thema als uitvoering. Het thema is chronisch ziek zijn, en Bervoets legde in het interview dat laatst in Volkskrant Magazine stond zelf ook uit waarom dat een lastig thema is voor een roman: “De verhalen over ziek zijn in romans hebben meestal een helder verloop: diagnose, aftakeling, ­genezen of dood. Het gaat meestal over progressieve aandoeningen, over Alzheimer of kanker – waarbij vaak vergeten wordt dat kanker tegenwoordig ook een nare chronische aandoening is. Er zijn geen Hollywoodfilms over mensen met diabetes, rugpijn die nooit meer overgaat of vermoeidheid na kanker. Dat snap ik, want dat is niet leuk om naar te kijken. Chronisch ziek zijn is geen verhaal. Het is een zure toestand, en that’s it.”

Er zit dus te weinig ontwikkeling in een chronisch ziekteproces om een echt verhaal te zijn. Maar dat is ook weer niet helemaal zo, laat Bervoets zien in dit boek: er is wel degelijk een ontwikkeling wat betreft het al dan niet accepteren van en omgaan met zo’n aandoening. Hoofdpersoon Clay lijdt aan het Q-koortsvermoeidheidssyndroom. Hij liep Q-koorts op bij een uitje naar een kinderboerderij, samen met vriendin Nora en het dochtertje van een vriendin van haar. Hij sloofde zich uit bij dat uitje, hij wilde aan Nora laten zien hoe goed hij met het meisje omging en hoopte dat hij daarmee indruk zou maken als geschikte potentiële vader.

Maar dat loopt dus anders: Clay wordt heel erg ziek, maar als de grote koorts verdwenen is wordt hij niet echt beter. Dat trekt een wissel op zijn hele leven, en vooral ook op zijn relatie. Hij kan niet vaak meer mee op bezoek bij familie en vrienden, zoekt bevestiging bij Nora wat betreft allerlei lichamelijke veranderingen, hij merkt na een tijdje dat ze hem eigenlijk niet meer echt veel vertelt over wat er op haar werk gebeurt. Had hij meer zijn best moeten doen, meer belangstelling moeten tonen? Clay grijpt elke therapie en behandeling aan die hoop biedt, ontmoet ook andere chronisch zieken en blijft er lang van overtuigd dat zijn geval anders is. Hij zal wél beter worden.

Naast de terugblikken over Clays ziekte en zijn relatie met Nora bevinden we ons in de hoofdstukken die met een open sterretje worden aangeduid in een ander universum, het rijk der zieken. Daar moet Clay zijn eigen lichaam rondsjouwen, maar hij heeft geen idee wat het einddoel is. Hij ziet mensen met lijven op karretjes en doet er alles aan ook zo’n karretje te bemachtigen, maar loopt tegen bergen bureaucratie aan en het karretje valt ook nog eens behoorlijk tegen. Susan, die hem daar begeleidt, verschaft weinig helderheid, maar ze waarschuwt hem voor domme dingen en redt hem uit het Woud van Alternatief en Onbewezen. Zij is gebaseerd op Susan Sontag, die het essay Illness as a Metaphor geschreven heeft, wat ik niet kende maar waar Bervoets in het boek stukjes uit citeert. Ik was eerst wat sceptisch over die uitstapjes, maar hoe raar ze ook zijn, ze bieden inderdaad metaforen voor het proces dat Clay in zijn normale leven doorloopt.

Het is een fascinerend verhaal over wat chronisch ziek zijn betekent, hoe het levens en relaties beïnvloedt, het zicht op de wereld, de eenzaamheid die erbij hoort. Of je er uiteindelijk mee kunt leven. Knap gedaan.

Een gedachte over “Hanna Bervoets: Welkom in het rijk der zieken”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s