David Mitchell: The thousand autumns of Jacob de Zoet

davidmitchellthethousandautumnsofjacobdezoet

Ik vind David Mitchell een fantastische schrijver, vooral The Bone Clocks, Black Swan Green en Cloud Atlas vind ik heel goed. Toch had ik nog niet al zijn werk gelezen: het zijn vaak dikke boeken waar je wel even tijd en aandacht voor nodig hebt. Maar toen ik las dat in juni Mitchells nieuwe boek uitkomt (David Mitchell announces Utopia Avenue, his first novel in five years) werd ik daar zo enthousiast van, dat ik besloot dat ik dan toch in ieder geval al zijn boeken die al wél uit zijn maar eens moest gaan lezen.

In The thousand autumns of Jacob de Zoet was ik eerder al eens begonnen, maar toen ben ik al tamelijk snel gestrand. Het is een boek waarin veel verschillende personages met ingewikkelde namen voorkomen, op plekken en tijden die onbekend zijn. Dus enige concentratie is wel nodig. Maar deze keer las ik zonder moeite wel door.

Het verhaal speelt zich af op Dejima: een eilandje in de baai van Nagasaki dat in de zogeheten Edo periode de enige plek was waar Japan contact had met de buitenwereld. De VOC was de enige organisatie die handelsrecht had in Japan, dus Dejima werd bewoond en geleid door Nederlanders. Een van die Nederlanders is de klerk Jacob de Zoet, die in 1799 met een VOC-schip aankomt op Dejima. Hij raakt verwikkeld in allerlei politiek gekonkel, hij moet orde op zaken stellen in de handelsboeken waar voorgangers niet altijd kloppende hoeveelheden noteerden. Dat maakt hem niet per se geliefd bij zijn collega’s.

Het boek begint echter met de beschrijving van de gecompliceerde bevalling van Kawasemi, de concubine van magistraat Shiroyama. Orito Aibagawa is een vroedvrouw. De arts die de bevalling zou doen heeft het in feite opgegeven en zij mag het afhandelen, maar ze gebruikt de kennis die ze heeft uit Nederlandse leerboeken en het lukt haar op wonderbaarlijke wijze de moeder en baby te redden. Daarna mag ze een wens doen, en ze wenst op Dejima, bij dokter Marinus, te mogen studeren.

Daar ontmoet Jacob haar en hij is zeer onder de indruk van deze dame met het half-verbrande gezicht. Maar hij heeft ook een vriendin in Nederland en de culturele situatie helpt niet mee, het lukt hem maar af en toe om contact te leggen met Orito.

Eigenlijk blijken alle personages in dit boek in zekere zin slachtoffer van de omstandigheden. Het leven op zo’n schip is risicovol, op de handelspost zijn de rangen en standen zeer belangrijk en die bepalen wat je wel en niet mag en kunt doen. Daarnaast zijn er de culturele verschillen tussen de Nederlanders en de Japanners die de situatie compliceren. Als Orito’s vader overlijdt, spreekt haar stiefmoeder met een schuldeiser af dat Orito in een soort klooster moet intreden. Dat klooster blijkt een façade voor dubieuze praktijken.

En dan komt er een jaar geen VOC-schip in de tijd dat het verwacht wordt… Merk op dat zo’n schip het enige contact met de buitenwereld was: de hele handel was ervan afhankelijk, maar het was daarnaast ook de enige manier om weer van Dejima te kunnen vertrekken.

Wat mij vooral opvalt is hoe anders het leven toen was dan nu. Mensen gingen voor jaren varen op een schip, hun salaris kregen ze blijkbaar vaak in ieder geval deels pas achteraf, ze mochten ook enige persoonlijke handel drijven. Maar al die mannen kwamen pas na jaren weer terug, soms dacht hun familie dat ze al dood waren, het duurde zelfs jaren voor brieven aankwamen. Als je mensen aan de andere kant van de wereld achterliet, zag je ze ook echt nooit meer.

Iets wat ik heel leuk vind aan Mitchells boeken is dat al die boeken eigenlijk één heel groot verhaal zijn. In elk boek zitten personages die ook in andere boeken voorkomen, soms jaren of zelfs eeuwen (!) eerder of later. Dokter Marinus, bijvoorbeeld, kende ik al uit The Bone Clocks. En allerlei opmerkingen in dit boek verwijzen ook naar zaken die pas in The Bone Clocks duidelijk worden. Ik las ze in omgekeerde volgorde, waardoor ik al beter kon snappen wat er in dat klooster gebeurde en waarom Marinus bepaalde uitspraken doet die anders een wat andere lading gehad zouden hebben.

En dat vind ik zo ontzettend knap en intrigerend: Mitchells fictieve universum is echt een hele wereld waar hij elk van zijn boeken dan weer een heel klein stukje van laat zijn. Hij geeft de lezer daarmee een heel wijde blik op tijd en locaties, een blik die mij laat voelen hoeveel zaken tijds- en plek- en cultuurgebonden zijn, terwijl ze toch met elkaar samenhangen. In dit mooie interview/artikel kun je hier meer over lezen.

davidmitchelljacobdezoetgesigneerd
Ik heb David Mitchell twee keer mogen ontmoeten, omdat hij twee keer in mijn woonplaats kwam optreden: in Leiden in 2006 en in Eindhoven in 2016. Hij heeft beide keren boeken gesigneerd, en dat doet hij prachtig! Dit is mijn exemplaar van The thousand autumns of Jacob de Zoet.

3 gedachten over “David Mitchell: The thousand autumns of Jacob de Zoet”

  1. Je bent een echte fan, leuk 🙂 Ik heb alleen ‘The Bone Clocks’ gelezen en vond dat moeilijk en niet elk deel boeide me evenveel, maar ik had ook het idee dat ik iets briljants zat te lezen. Mijn plan is om dit boek in het Nederlands te lezen. Maar misschien kan ik beter beginnen met zijn debuut Number9dream. Wat denk jij?

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s