David Mitchell: Black Swan Green

davidmitchellblackswangreen

Dit boek las ik deze week voor de derde keer. Ik schreef hier al dat ik enthousiast werd van de aankondiging van Mitchells nieuwe boek (juni aanstaande) en dat ik zin kreeg om meer Mitchell te gaan lezen, en nadat ik The thousand autumns of Jacob de Zoet uit had, besloot ik Black Swan Green te herlezen.

Wat Black Swan Green anders maakt dan veel andere Mitchells (Cloud Atlas, Ghostwritten, The Bone Clocks) is dat het eigenlijk gewoon één overzichtelijk verhaal is. In die andere boeken worden allerlei verhalen over allerlei mensen gecombineerd, maar dit boek gaat steeds over dezelfde jongen van dertien.

Jason Taylor woont in Black Swan Green, een dorpje in Engeland. De ironie is dat er helemaal geen zwanen zijn in Black Swan Green. Het boek beslaat een ruim jaar aan het begin van de jaren ’80, het staat dan ook vol verwijzingen naar de populaire en tienercultuur van die tijd. Jason woont met zijn ouders en zus Julia aan de relatief rijke kant van het dorp. Hij stottert en moet zich staande zien te houden tussen de andere jongens. Er zijn veel ongeschreven regels en er is een duidelijke hiërarchie, die blijkt uit of je bij je voor-, achter-, bij- of scheldnaam aangesproken wordt, uit wie naast wie zit in de klas en de schoolbus, uit wie wordt uitgelachen en wie geprezen. Met je moeder naar de bioscoop gaan is een van de meest statusverlagende dingen die je kunt doen, maar leg dat maar eens aan je moeder uit… De subtiele pesterijen, de strijd om populariteit en macht worden erg knap beschreven door Mitchell.

Jasons vriend Dean Moran (“Moron”) komt uit een armer gezin komt en wordt door Jasons moeder geen goede invloed gevonden, maar hij is eigenlijk de enige die hij echt kan vertrouwen. Jason worstelt met zaken die achteraf misschien niet zo groot lijken maar extreem belangrijk zijn als je pubert. Het horloge van zijn grootvader dat per ongeluk kapot gegaan is, schuldgevoel over wat er gebeurd is nadat hij een gevonden portemonnee niet meteen teruggegeven heeft. Die dingen beheersen maandenlang zijn gedachten. Daarnaast schrijft hij gedichten, maar zoiets toegeven kan natuurlijk helemaal niet, dus hij stuurt zijn gedichten onder pseudoniem in voor het parochieblad. Tot een oude dame met hem wil praten, zij opent in enkele ontmoetingen een andere wereld voor hem (die dame, Eva van Outryve de Crommelynck, speelt als jonge vrouw een rol in Cloud Atlas).

Daarnaast speelt er ook van alles in het leven van zijn ouders. Als zijn tante, oom en neven op visite komen zien we duidelijk hoe belangrijk de schone schijn is, hoe vader en oom Brian tegen elkaar opboksen. Neef Hugo is een jongen tegen wie Jason erg opkijkt, maar hij heeft nare trekjes. (In The Bone Clocks speelt neef Hugo een grotere rol, daar blijkt dat hij ook een zeer foute man geworden is.) Vader en moeder ruziën over geld, vader is steeds vaker lang weg voor werk, moeder krijgt een baan in een galerie en is ook steeds minder thuis en Julia gaat studeren en op kamers wonen. Jason moet het allemaal maar een beetje zelf zien te rooien.

Ik vind Black Swan Green echt een prachtig boek. Het is semi-autobiografisch en realistisch en is in die zin een wat ander boek dan de rest van Mitchells oeuvre, maar het is aan de andere kant ook echt deel van zijn enigszins fantasy-achtige universum, zoals we ook zien aan de personages die eerder of later in andere boeken opduiken. Een van de pestkoppen is als volwassene een personage in Ghostwritten, en er zijn nog wat losse satellietverhalen verschenen in kranten of tijdschriften waarin buren en zelfs de volwassen Jason terugkeren. (Al die zaken heb ik overigens niet zelf ontdekt, want daarvoor heb ik zijn boeken te verspreid gelezen, maar de Wikipedia-pagina’s over Mitchells werk zijn een mooie bron als je de verbanden wil zien.) Maar dat doet zeker niets af aan de kwaliteit van het verhaal op zich, en het maakt Mitchells universum als geheel alleen maar rijker.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s