Tara Westover: Educated

tarawestovereducated

Wat een indrukwekkend boek! Educated gaat over Tara, de schrijfster van het boek. Tara is tot haar zeventiende nooit naar school geweest. Het gezin waarin Tara opgroeide woonde aan de voet van een berg. Haar vader wantrouwde de overheid en was ervan overtuigd dat de kinderen op school gehersenspoeld zouden worden, dus hij haalde zijn oudste kinderen van school en stuurde de jongste er nooit heen. De jongsten zijn ook niet aangegeven bij de burgerlijke stand, ze hebben geen geboortebewijs. Tara weet niet eens zeker wat haar verjaardag is, maar dat is niet erg: ze weten wel in welke week het is en ze vieren het wanneer het uitkomt. Dat komt niet voort uit traditie of iets dergelijks: Westovers oma’s wonen allebei in de buurt en hebben een veel normaler leven, en zij zouden hun kleinkinderen het liefst naar school sturen.

Tara weet niet beter, maar het is natuurlijk geen normale situatie. En ondanks dat het gezin mormoons is, heeft die situatie daar niet zozeer mee te maken. De oorzaak van het gedrag van (vooral) Tara’s vader lijkt eerder een psychisch probleem te zijn. Hij is paranoïde en heeft af en toe een inzinking. Hij wacht herhaaldelijk op het einde der tijden.

Continue reading “Tara Westover: Educated”

Advertenties

Gerardo Soto y Koelemeijer: Wie is er bang voor wiskunde?

gerardosotoykoelemeijerwieiserbangvoorwiskunde.jpg

Geen enkele boekbespreking is objectief, maar deze nog minder dan de meeste andere, want ik ken Gerardo goed, deel zijn vak en in veel opzichten ook zijn visie op wiskunde en onderwijs. Ik heb in dit boek dan ook zelf niet zoveel nieuws gelezen. Maar voor mensen die wiskunde zien als een vak dat je óf kunt, óf niet kunt, die denken dat wiskunde niet voor hen is omdat ze geen genie zijn, juist voor die mensen is dit boek bedoeld.

Het boek bestaat uit vier delen, elk over een ander thema. Het eerste essay heeft het boek zijn titel bezorgd: dat gaat over wiskundeangst. Wiskundeangst is een bestaand, want meetbaar, fenomeen. Mensen met wiskundeangst ervaren angst, pijn, vóór het moeten uitvoeren van een wiskundetaak. Daardoor raakt hun werkgeheugen bezet door angstgevoelens en daardoor kunnen ze die taak alleen nog maar minder goed uitvoeren. In dit deel legt Gerardo uit hoe wiskundeangst kan ontstaan en welke interventies goed of juist minder goed zijn tegen wiskundeangst. Interessant is dat duidelijk wordt dat het optreden van wiskundeangst niet te maken heeft met hoeveel talent iemand heeft voor wiskunde, ook iemand die goed in wiskunde is kan wiskundeangst ervaren.

Continue reading “Gerardo Soto y Koelemeijer: Wie is er bang voor wiskunde?”

Louise Elffers: De bijlesgeneratie

louiseelffersdebijlesgeneratie.jpg

Toen ik zelf op school zat, had bijna niemand bijles, en huiswerkbegeleiding bestond nog nauwelijks. Nu is dat heel anders: mijn studenten verdienen hun geld met bijles geven, er zijn ook meer officiële bijlesbureaus en veel huiswerkinstituten. Ook al voor basisschoolleerlingen, om ervoor te zorgen dat een zo hoog mogelijk schooladvies in de wacht gesleept wordt.

Het is te makkelijk om te zeggen dat dat onnodig zou zijn en dat ouders te veel willen, schrijft Elffers. Het onderwijssysteem en de samenleving zijn tegenwoordig zo ingericht dat een diploma nogal veel bepaalt: wat voor werk je doet, je salaris, maar ook je sociale positie. Een diploma is lang niet alleen maar een bewijs dat je bepaalde kennis en vaardigheden bezit, maar eerder een voorwaarde om kans te maken op de hogere posities in de samenleving.

Continue reading “Louise Elffers: De bijlesgeneratie”

Evert Hartman: Buitenspel

everthartmanbuitenspel

Het herlezen van kinderboeken van geliefde schrijvers van vroeger is altijd een risicovolle bezigheid: soms blijkt zo’n boek dat je vroeger prachtig vond nog steeds prachtig (en mijn ervaring is dat ik er in zo’n geval ook meteen weer helemaal in zit), en soms blijkt dat een boek dat je vroeger mooi vond niet meer helemaal voldoet aan je volwassen visie op stijl, opbouw, enzovoort.

Dit boek viel meer in de tweede categorie, al vond ik dit vroeger ook al niet het beste boek van Hartman. Het verhaal gaat over Floris, die zich anders voelt dan zijn klasgenoten. Hij houdt van lezen en niet van sporten, en hij weigert water bij de wijn te doen. Als zijn klasgenoten zeuren over dat iets teveel werk is, of het onterecht vinden dat ze een onvoldoende krijgen als ze niet geleerd hebben, vindt hij dat maar onzin. Hij doet zijn best op school en leest veel omdat hij later toneelspeler wil worden. Dit soort woorden maken het boek meteen wat gedateerd, dat zou nu niemand meer zo zeggen. Floris wordt af en toe gepest en heeft weinig aansluiting, alleen Arjen is echt een vriend in zijn ervaring.

Continue reading “Evert Hartman: Buitenspel”

Erna Sassen: Er is geen vorm waarin ik pas

ernasassenerisgeenvormwaarinikpas

Dit boek sprak me aan door het begin van de tekst op de achterkant:

Tot en met de vierde ging alles eigenlijk vanzelf maar sinds ik in de vijfde zit is er een hoop veranderd. Volgens mijn mentor heb ik TE lange tijd TE hard gewerkt en volgens mijn moeder ben ik TE perfectionistisch.
Jajaja.
Dat is een van de grootste nadelen van volwassenen: ze denken altijd beter te weten dan jijzelf wat er met jou aan de hand is.

Ik werk op een lerarenopleiding en houd me uit interesse ook bezig met hoogbegaafdheid. Bij hoogbegaafde leerlingen zie je dit soms: ze zijn zo perfectionistisch dat er uiteindelijk niets meer gebeurt. Want falen, en dan vooral het niet voldoen aan je eigen (vaak te hoge) standaarden, voelt erger dan het niet geprobeerd hebben.

Dat thema komt inderdaad ook wel aan de orde in dit boek, maar dat is niet het belangrijkste. We volgen Tessel, die lijstjes maakt met wat ze moet gaan doen. Daar staan dingen op zoals het onderwerp kiezen voor het PWS, maar ook: niet overal zo’n punt van maken. Tessel trekt zich dingen snel aan en betrekt ze ook meteen op zichzelf: ze denkt al snel dat iemands reactie komt door iets wat zij gedaan heeft.

Continue reading “Erna Sassen: Er is geen vorm waarin ik pas”

Jan de Zanger: De fietser

jandezangerdefietser

De fietser hoort bij Ben is dood. Dat boek is een jeugdboek en gaat over de ervaringen van de klasgenoten van Ben na Bens overlijden. In dat boek is docent Bert den Hartog opeens vermist: hij is ’s ochtends weggefietst, leerling Fer heeft hem vlakbij school nog ingehaald. Maar hij komt niet aan op school, zijn vrouw weet ook niet waar hij is. Aan het eind van het boek duikt hij weer op, maar in Ben is dood komen we er niet achter waar hij is geweest.

Een jaar later (in 1982) publiceerde De Zanger De fietser, een roman voor volwassenen. Nu wordt het verhaal van Bert den Hartog verteld. Den Hartog is niet erg gelukkig in zijn werk. Hij ziet om zich heen hoe collega’s zich laten afkeuren en hij wil dat ook. Hij maakt een plan om een paar dagen te verdwijnen: net genoeg om te laten zien dat het hem allemaal teveel geworden is. Dat doet hij door weg te fietsen. Fietsen is zijn grootste hobby, vroeger maakte hij lange tochten in de vakanties en nu fietst hij elke avond een vast rondje om zijn hoofd leeg te maken en zijn vrouw te ontlopen.

Continue reading “Jan de Zanger: De fietser”

Jan de Zanger: Ben is dood

jandezangerbenisdood

Jan de Zanger schreef in de jaren ’80 boeken die we tegenwoordig in het genre young adult zouden onderbrengen. Hadden we er maar wat van gezegd! valt daaronder, en dit boek ook. Ook dit boek las ik voor het eerst toen ik zelf op de middelbare school zat.

De titel zegt het al: Ben is dood. Het verhaal begint als de klas van Ben net gehoord heeft dat hij verongelukt is, geschept door een bus. Hoofdpersoon Fer realiseert zich dat hij eigenlijk maar heel weinig weet over Ben, en ook over zijn andere klasgenoten. Ze zitten in 4 havo, die klas bestaat voor de helft uit leerlingen die van de mavo kwamen (en ook nog eens van verschillende scholen, stapelen was in die tijd blijkbaar wat gebruikelijker dan nu) en verder uit leerlingen uit verschillende 3 havo-klassen en nog een enkele zittenblijver.

Continue reading “Jan de Zanger: Ben is dood”

Jan de Zanger: Hadden we er maar wat van gezegd!

jandezangerhaddenweermaarwatvangezegd

Anders dan in de meeste jeugdboeken zijn de hoofdpersonen in dit boek volwassen. Het verhaal begint als Pieter Vink, vooraan in de veertig, na 25 jaar terug komt op zijn oude middelbare school. De school viert een jubileum en er is een grote reünie.

Pieter realiseert zich dat hij maar heel weinig herinneringen aan zijn schooltijd heeft, hij kan zich maar enkele klasgenoten direct voor de geest halen. Hij ontmoet als eerste Joyce, de vrouw op wie hij vroeger verliefd was, zij praat hem bij. De rest van de klas blijkt elkaar nog goed te kennen en elke vijf jaar bij elkaar te komen, hij heeft die uitnodigingen nooit ontvangen, en elke keer hebben ze zich afgevraagd waar hij toch terechtgekomen zou zijn. In de loop van de dag, als hij de gezichten, gebaren, houdingen, stemmen weer ziet, keren zijn herinneringen terug. En die hebben te maken met de nachtmerries die hem al die tijd al achtervolgen.

Continue reading “Jan de Zanger: Hadden we er maar wat van gezegd!”

Judith Visser: Zondagskind

judithvisserzondagskind

Dit is een bijzonder boek. Het beschrijft chronologisch de hele jeugd van Jasmijn Vink, een meisje met Asperger. Dat weet ze zelf dan nog niet, en haar ouders en leerkrachten ook niet, al is al vroeg duidelijk dat ze anders is dan anderen. Als lezer lezen we dat wel al in het begin van het boek, dus een spoiler is het niet. We lezen haar ervaringen dus al met die kennis van achteraf, zodat alle gebeurtenissen meteen in dat licht staan.

Jasmijn heeft moeite met contact: ze kan al heel vroeg lezen, maar ze kan niet praten met andere volwassenen dan haar ouders en opa en oma. Het duurt op de kleuterschool maanden voor ze ook maar een woord wisselt met haar juf. Jasmijn is snel overprikkeld, en prikkels zijn er nogal veel op zo’n kleuterschool. De eerste schooldag al loopt ze weg: hier wil ze helemaal niet zijn. Doordat andere mensen haar vreemde gedrag soms aanzien voor arrogant, opzettelijk en recalcitrant komt ze regelmatig in vervelende situaties terecht. De enige bij wie ze echt zichzelf is, is haar hond Senta.

Continue reading “Judith Visser: Zondagskind”

Simon Mason: Running girl

simonmasonrunninggirl

Garvie Smith is een lastige puber. Hij heeft het hoogste IQ ooit op zijn school, maar haalt bedroevend lage cijfers. Het boek begint als hij lamlendig op zijn bed ligt en zijn moeder hem aanspoort tot studeren en opruimen. Zodra ze naar haar werk is, gaat Garvie echter meteen naar een speeltuintje om daar rond te hangen met zijn vrienden. Zijn moeder is helemaal niet blij met die vrienden, want ze staan bekend vanwege hun neiging tot diefstal en dealen in hasj en wiet.

Op het moment dat Garvie verzucht dat er toch echt eens iets zou moeten gebeuren verschijnt de politie en al snel blijkt dat Chloe, een meisje dat bij hen op school zit en met wie Garvie een tijd geleden iets gehad heeft, verdwenen is. Ze is vermoord.

Continue reading “Simon Mason: Running girl”